1
Yozgat Bozok Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü, Yozgat
Abstract
Plants can express their distinctive characteristics only when they grow in ideal environmental conditions. This study was conducted to determine the diversity of 34 bread wheat varieties originating from Türkiye, France, Croatia, Italy, Serbia, and Ukraine based on some phenological, morphological, and agronomic characteristics. The experiment was conducted in Manisa, which provides optimal conditions for wheat cultivation, during the 2021-2022 growing season. Differences among varieties were found to be statistically significant for all phenotypic traits examined. Among the varieties, the average data indicated flag leaf blade length of 20.5-31.3 cm, flag leaf blade width of 1.47-2.30 cm, flag leaf area of 23.4-48.9 cm2, flag leaf sheath length of 15.4-25.2 cm, length of neck above flag leaf sheath of 5.1-28.6 cm, plant height of 80.8-151.0 cm, culm diameter at the end of flag leaf sheath of 2.14-3.53 mm, length of neck above flag leaf sheath of 1.72-2.84 mm, days to heading of 106.3-128.0, fertile spike number per m2 of 408.3-730.3, biological yield of 1079.7-1791.7 kg da-1, grain yield of 336.0-850.3 kg da-1 and harvest index of 28.1-52.0%. It has been observed that the conditions under which varieties are registered are important in determining differences. When considering the influence of countries, it has been observed that varieties originating from European countries are generally compatible with varieties adapted to the natural rainfall conditions of Thrace and the irrigated conditions of Central Anatolia in Türkiye in terms of the characteristics examined.
AKTAŞ, . B. . (2025). Determination of Agro-morphological Diversity in Different Origin Bread Wheat Genotypes Cultivated in Türkiye. ISPEC Journal of Agricultural Sciences, 9(3), 796–809. https://doi.org/10.5281/zenodo.15867408
📄Anonim, 2009. Serin iklim tahılları teknik talimatı. Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü, https://www.tarimor man.gov.tr/BUGEM/TTSM/Menu/49/Tek nik-Talimatlar (Erişim tarihi: 02.04.2025).
📄Anonim, 2022. Meteoroloji Genel Müdürlüğü, https://www.mgm.gov.tr/ (Erişim tarihi: 10.05.2022).
📄Anonim, 2025b. Yıllara göre tohumluk üretim istatistikleri. Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü, https://www.tarimorman.gov. tr/Konular/Bitkisel-Uretim/Tohumculuk/ Tohumculuk-Istatistikleri (Erişim tarihi: 20.03.2025).
📄Abbas, B., 2017. Bazı yerli ve yabancı ekmeklik buğday genotiplerinin verim ve kalite özellikleri yönünden değerlendirilmesi. Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya.
📄Abbas, B., Topal, A., 2017. Farklı kaynaklardan temin edilen ekmeklik buğday genotiplerinin verim ve verim unsurları yönünden değerlendirilmesi. Bahri Dağdaş Bitkisel Araştırma Dergisi, 5(2): 89-98.
📄Akçura, M., 2006. Türkiye kışlık ekmeklik buğday genetik kaynaklarının karakterizasyonu. Doktora Tezi (Basılmamış), Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya.
📄Akçura, M. Kaya Y., 2008. Nonparametric stability methods for interpreting genotype by environment interaction of bread wheat genotypes (Triticum aestivum L.) Genetics and Molecular Biology, 31(4): 906-913.
📄Akgün, N., Topal, A., 2006. Tahıllarda yatma. Bitkisel Araştırma Dergisi, 1: 36-42.
📄Aktaş, B., 2010. Kuru koşullar için ıslah edilmiş bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin karakterizasyonu. Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
📄Aktaş, B., 2021. Türkiye’deki ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin çeşit ayrım karakterleri yönünden değerlendirilmesi. Ziraat Mühendisliği, 372: 4-15.
📄Atar, B., Kara, B., Şener, A., 2018. Yurtdışı orijinli bazı ekmeklik buğday çeşitlerinin Isparta koşullarında performansları. Black Sea Journal of Agriculture, 1(4): 122-126.
📄Aydın, N., Bayramoğlu, H.O., Mut, Z., Özcan, H., 2005. Ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşit ve hatlarının Karadeniz koşullarında verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi. Journal of Agricultural Sciences, 11(03): 257-262.
📄Aydoğan, R., Yağdı, K., 2022. Bursa ekolojik koşullarında bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin tarımsal özelliklerinin değerlendirilmesi. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 36(1): 157-171.
📄Baharözü, E.A., 1992. Ekmeklik buğday çeşitlerinde verim ve verime etkili başlıca karakterler üzerine araştırmalar. Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tekirdağ.
📄Balkan, A., Göçmen, D.B., Bilgin, O., Başer, İ., Özcan, K., 2024. Farklı ekim sıklıklarının ekmeklik buğday çeşitlerinde tane verimi ve verim unsurları üzerine etkisi. COMU Journal of Agriculture Faculty, 12(1): 43-54.
📄Bayhan, M., Yıldırım, M., 2021. GGE biplot analizi yöntemi ile organik buğday seleksiyonu. ISPEC Journal of Agricultural Sciences, 5(2): 426-438.
📄Biswal, A.K., Kohli, A., 2013. Cereal flag leaf adaptations for grain yield under drought: knowledge status and gaps. Molecular Breeding 31: 749-766.
📄Çekiç, C., 2007. Kurağa dayanıklı buğday (Triticum aestivum L.) ıslahında seleksiyon kriteri olabilecek fizyolojik parametrelerin araştırılması. Doktora tezi, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
📄Demirkaya, S., Öztürk, E., 2022. Buğdayda verim ve verim parametrelerine toprak özelliklerinin etkisi. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi, 10(2): 159-164.
📄Doğan, Y., Kendal, E., 2012. Ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) genotiplerinin tane verimi ve bazı kalite özelliklerinin belirlenmesi. Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpaşa University, 29(1): 113-121.
📄Geçit, H.H., 2016. Serin iklim tahılları (Buğday, arpa, yulaf, triticale). Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, Yayın No:1640.
📄Güngör, H., Dumlupınar, Z., 2019. Bolu koşullarında bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin verim, verim unsurları ve kalite yönünden değerlendirilmesi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 6(1): 44-51.
📄Hervey-Murray, C.G., 1980. The identification of cereal varieties. Cambridge University Pres. 187 pp., Cambridge.
📄Karaman, M., 2022. GGE biplot tekniği ve scatter plot matrixi ile ekmeklik buğdayda (Triticum aestivum L.) genotip, verim ve verim komponentlerinin yorumlanması. Muş Alparslan Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 10(1): 931-937.
📄Karaman, M., Kendal, E., Aktaş, H., Tekdal, S., Altıkat, A., 2012. Kalite parametreleri yönünden yerli ve yabancı bazı ekmeklik buğday çeşitlerinin değerlendirilmesi. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi, 5(2): 29-32.
📄Kılıç, H., Kendal, E., Aktaş, H., Tekdal, S., 2014. İleri kademe ekmeklik buğday hatlarının farklı çevrelerde tane verimi ve bazı kalite özellikleri yönünden değerlendirilmesi. Journal of the Institute of Science and Technology, 4(4): 87-95.
📄Kün, E., 1988. Serin iklim tahılları. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, No:1032, s. 322, Ankara.
📄Ma, J., Tu, Y., Zhu, J., Luo, W., Liu, H., Li, C., Li, S., Liu, J., Ding, P., Habib, A., Mu, Y., Tang, H., Liu, Y., Jiang, Q., Chen, G., Wang, J., Li, W., Pu, Z., Zheng, Y., Wei, Y., Kang, H., Chen, G., Lan, X., 2020. Flag leaf size and posture of bread wheat: genetic dissection, QTL validation and their relationships with yield-related traits. Theoretical and Applied Genetics, 133: 297-315.
📄Naneli, İ., Sakin, M. A., Kıral, A.S., 2015. Tokat-Kazova şartlarında bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi. Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpaşa University, 32(1): 91-103.
📄Nohutçu, L., Soylu, S., 2018. Bisküvi sanayinde kullanılmak üzere geliştirilen ekmeklik buğday genotiplerinin sulu koşullarda morfolojik ve verim özelliklerinin incelenmesi. Bahri Dağdaş Bitkisel Araştırma Dergisi, 7(1): 32-38.
📄Özen, S., Akman, Z., 2015. Yozgat ekolojik koşullarında bazı ekmeklik buğday çeşitlerinin verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 10(1): 35-43.
📄Öztürk, A., Akten, Ş., 1999. Some morpho-physiological characteristics of winter wheat and their effects on grain yield. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 23(8): 409-422.
📄Öztürk, İ., Avcı, R., Tuna, B., Kahraman, T., Aşkın, O., 2015. Ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin bazı agronomik özellikleri ve stabilite parametrelerinin saptanması. Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 19(2): 81-93.
📄Sakin, M.A., Naneli, İ., Göy, A. G., Özdemir, K., 2015. Bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin Tokat-Zile koşullarında verim ve verim komponentlerinin belirlenmesi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 32(3): 119-132.
📄Sakin, M.A., Naneli, İ., İsmailoğlu, A.Y., Dirik, K.Ö., 2017. Tokat Kazova koşullarında bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin kuru ve sulu şartlarda verim ile kalite özelliklerinin belirlenmesi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 34(Ek Sayı): 87-96.
📄Şahin, M., Aydoğan, S., Akçacık, A.G., 2006. Bazı ekmeklik buğday çeşitlerinin Konya kuru koşullarında verim ve kalite yönüyle stabilite yeteneklerinin belirlenmesi. Bitkisel Araştırma Dergisi, 1(3): 17-23.
📄UPOV, 2022. Test Guidelines. The International Union for the Protection of New Varieties of Plants, https://www. upov.int/test_guidelines/en/ (Erişim tarihi: 28.03.2025)
📄Yorulmaz, Ö., Erekul, O., Koca, Y.O., 2023. Muğla-Dalaman koşullarında farklı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin verim ve bazı kalite özelliklerinin belirlenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 20(2): 255-263.
